--- title: "Spoorblokkade Utrecht CS: wie betaalt de ton?" date: 2026-09-26 author: "Tim de Vries" featured_image: "https://utrechtblog.nl/wp-content/uploads/2026/09/spoorblokkade-utrecht-centraal-kosten-ton.jpg" categories: - name: "Nieuws" url: "/category/uncategorized.md" --- # Spoorblokkade Utrecht CS: wie betaalt de ton? Zaterdag 23 mei, op het perron van Utrecht Centraal. Het bord springt van “vertraagd” naar “rijdt niet”. Je staat met een koffie in je hand en een afspraak in Amsterdam, en een paar sporen verderop zitten mensen op de rails. Je had die dag gelezen dat het verboden was. Toch zitten ze daar. Vier maanden later ligt de rekening op tafel. Ongeveer 49.000 reizigers hadden last van die spoorblokkade van Extinction Rebellion, en de directe kosten waren zo’n 100.000 euro. Dat staat in een analyse van de NS, die staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur) vrijdag naar de Tweede Kamer stuurde. [De NOS meldt](https://nos.nl/artikel/2632496-bijna-50-000-treinreizigers-hadden-last-van-spoorbezetting-utrecht-cs-door-xr) dat PVV-Kamerlid Erwin Prickaertz om die analyse had gevraagd. [RTV Utrecht](https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/4095664/bijna-50000-reizigers-gedupeerd-door-blokkade-utrecht-centraal) noemt waar het geld in zit: schade voor ProRail, extra beveiliging en inkomsten die de NS misliep. ## Een halfuur op het spoor, twee uur geen treinen De cijfers lopen in de berichtgeving wat door elkaar, dus even op een rij. De actievoerders gingen op 23 mei het spoor op om aandacht te vragen voor Gaza. De Utrechtse driehoek had de actie op het spoor vooraf verboden. Volgens [Treinenweb](https://www.treinenweb.nl/nieuws/12136/xr-blokkade-utrecht-centraal-kost-tonnen-en-treft-49-000-reizigers.html) haalde de politie ze na ongeveer een halfuur van de rails. De NOS schrijft dat treinen van en naar Utrecht zo’n twee uur stillagen. Dat is geen tegenspraak: het spoor vrijmaken duurt korter dan de dienstregeling weer op gang krijgen. De politie hield 27 mensen aan. Treinenweb kopt trouwens “kost tonnen”. De NS noemt één ton. Klein verschil in een kop, groot verschil als je er later een boete op wilt baseren. ## Twee euro per reiziger, 3.700 per arrestant Reken je die ton om, dan zie je wat hij wel en niet zegt: - 100.000 euro gedeeld door 49.000 reizigers is ongeveer 2 euro per gedupeerde reiziger. - 100.000 euro gedeeld door 27 aangehouden actievoerders is ongeveer 3.700 euro per persoon. Het eerste getal laat zien dat de schade vooral in tijd zit, niet in geld. Twee uur stilstand voor een forens die een sollicitatiegesprek mist, staat in geen enkele tabel. Het tweede getal is het bedrag waar het straks politiek om gaat, want het kabinet wil het makkelijker maken om schade op demonstranten te verhalen. Of en hoe dat kan, zegt Bertram later. “Dat moet ordentelijk gebeuren en zijn we nog aan het uitzoeken”, zei ze tegen de NOS. Wat de ton niet bevat: het geld dat de NS terugbetaalde aan reizigers met vertraging. Dat bedrag is volgens de NOS nog niet duidelijk. Dat vind ik vreemd. Wie geld terug wilde, moest dat volgens de [voorwaarden van de NS](https://www.ns.nl/binaries/_ht_1754559946332/content/assets/ns-nl/voorwaarden/voorwaarden-geld-terug-bij-vertraging.pdf) binnen drie maanden aanvragen. Voor 23 mei liep die termijn rond 23 augustus af. Er kunnen dus geen aanvragen meer bij komen. ## Geld voor hekken, en toch stonden ze op het spoor Een deel van die ton ging op aan extra beveiliging en dranghekken. Dat geld werd uitgegeven om precies dit te voorkomen, en het lukte niet. Volgens de NOS is nog steeds niet duidelijk hoe de demonstranten het spoor op kwamen, ondanks veel politie. Een blokkade van het spoor is strafbaar en gevaarlijk, en ik snap dat Den Haag de rekening wil doorsturen. Maar Utrecht heeft recht op een ander antwoord eerst: hoe kwamen 27 mensen op de rails van het drukste station van het land, op een dag dat de actie vooraf bekend en verboden was? Een rekening sturen is makkelijker dan die vraag beantwoorden. Het is ook minder nuttig voor de volgende keer. ## “Jaarlijks miljoenen” is met deze ton nog niet bewezen Ook de kant die hard wil optreden maakt het zich te makkelijk. Op 17 juni diende Kamerlid Goudzwaard een [motie](https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2026Z13535&did=2026D30533) in die stelde dat spoorblokkades “jaarlijks miljoenen euro’s” kosten. Die motie werd verworpen. Het eerste echte getal dat nu op tafel ligt, gaat over één blokkade en komt uit op een ton. Dat kan kloppen met miljoenen per jaar als er tientallen zijn, maar die optelsom heeft nog niemand gemaakt. En die 49.000 is een telling van de NS zelf, gemaakt op verzoek van een partij die het onderwerp op de agenda wilde. Dat maakt het getal niet fout. Het maakt het wel een schatting van een betrokken partij, geen onafhankelijke meting. ## Nog geld tegoed voor een rit sinds eind juni? Voor 23 mei ben je te laat, maar de regel geldt voor elke vertraging. Log in bij de NS, open je reishistorie en kijk terug tot eind juni. Zie je een rit met 30 minuten of meer vertraging waar je nooit iets voor hebt aangevraagd, dan heb je nog recht op geld terug. Wie dagelijks [fietsen en vervoer in Utrecht](https://utrechtblog.nl/fietsen-vervoer-utrecht/) combineert, zit vaak op precies die drukke trajecten. Meer over hoe de stad met openbare ruimte en overlast omgaat lees je in ons stuk over de [boete voor buitenslapen](https://utrechtblog.nl/boete-buitenslapen-utrecht-apv-overlast/). En over openbaar vervoer dat er nog niet eens is: de [Rijnenburglijn](https://utrechtblog.nl/rijnenburglijn-geen-geld-karremans/) wacht nog steeds op geld. Al het andere stadsnieuws vind je op [utrecht blog](https://utrechtblog.nl/). ## Straks moet het verhalen een bedrag krijgen Bertram komt later terug op hoe kosten op demonstranten verhaald worden. Op dat moment wordt zichtbaar of de ton een boete per persoon wordt, en of iemand ook uitlegt waarom de hekken van 23 mei niet hielpen. Komt alleen het eerste, dan staan er bij de volgende actie gewoon weer hekken die niemand tegenhouden.